Wat is er aan de hand?

Het gaat slecht met de egel in Nederland. Ook in Amsterdam Noord. Op echt alle fronten wordt zijn leven ernstig bedreigd. Er zijn de afgelopen jaren te snel, te veel veranderingen geweest.

← Vorige
Uitzicht vanaf de Buiktuin in 2014 versus 2024
Veel leefgebied van de egel verdwijnt in Amsterdam-Noord.
Verschil Laanweg in 2008 en 2019
Vergrasveldisering: door heel Noord worden bosjes omgekat tot kale grasvelden.
Verschil Bundlaan in 2018 en 2024
Vergrasveldisering van de Shelltuin aan de Bundlaan.
kunstgras voetbalveld IJplein
Vele stukjes grasveld, veranderen in kunstgras.
kunstgras speeltoestellen IJplein
Het IJplein heeft inmiddels 4 kunstgrasvelden.
kunstgras oefenbaan
Bijna 40% van het groen is er zo ongemerkt vanaf gesnoept.
Renovatie flat IJplein
100 meter verder...Dit was groen!
waarschuwing voor de volgende foto
De volgende foto kan als schokkend worden ervaren.
doodgereden egel Meeuwenlaan
Meeuwenlaan: De egel moet zijn gebied verlaten om nog genoeg eten te vinden.
Adelaarsweg: bouwopslag in het groen
Adelaarsweg. Veel groen verandert in een bouwplaats door alle transformaties in het stadsdeel.
Hagedoornweg: bouwopslag in het groen
Er zijn best veel bouwplaatsen in dit deel van Noord.
Meeuwenplein: bouwopslag in het groen
En het kan wel 2 jaar duren voordat zo'n opslagplek weg is.
VanderPekstraat staafmatten
Hele blokken tuinen zijn niet meer toegankelijk voor egels door staafmatten.
tuin met alleen tegels
Meer en meer tuinen verstenen.
Vogelbuurt: rattenvallen in voortuin
Voortuinen met rattenvallen wordt steeds gewoner. Jonge egeltjes sterven een gruwelijke dood.
IJpleinbuurt: schuttingen
Tuinen/ schuilplekken zijn onbereikbaar door dichte schuttingen.
staafmatten Meeuwenlaan
Meeuwenlaan: Om van de ene tuin naar de andere te komen moet een egel omlopen. Bij elke tuin. Elke dag weer. Hierdoor raken ze uitgeput.
Verschil J.H.Hisgenpad in 2019 en 2025
Hisgenpad: groene zones verdwijnen.
Verhoogde plantenbakken Wingerdweg
Wingerdweg. Het is groen. Maar voor de egel is een groot deel ervan onbereikbaar.
staafmaten van Hasseltweg
Van Hasseltweg. Een muur van aaneengesloten staafmatten splijt het grasveld van de bosjes. Bij gevaar kan de egel zich nergens verstoppen.
waarschuwing voor de volgende foto
De volgende foto kan als schokkend worden ervaren.
doodgereden egel Klimopweg
Klimopweg: alleen de middenberm is nog groen. De bosjes van de schooltuinen zijn onbereikbaar door het hek. Deze egel kon echt nergens meer heen.
← Vorige
Volgende →
Uitzicht Buiktuin in 2024 en 2014. Vergrasveldisering Vergrasveldisering Bundlaan kunstgras voetbalveld kunstgras speeltoestellen kunstgras gymtoestellen IJplein: gras bezet door bouwspullen aannemer Waarschuwing voor volgende foto Doodgereden egel Havikslaan: Opslagplaats in het groen Hagedoornweg: Opslagplaats in het groen Meeuwenplein: Opslagplaats in het groen Van der Pekbuurt: Tuinen afgesloten door staafmatten Verstening van tuinen Vogelbuurt: Rattenvallen in voortuin IJpleinbuurt: Dichte schuttingen Meeuwenlaan: staafmatten blokkeren doorgang egel Elzenhagen. Groene zones verdwijnen Wingerdweg: verhoogde plantenbakken Aaneengesloten staafmatten Waarschuwing voor volgende foto Doodgereden egel

Alle bedreigingen

Afname leefgebied

  • verstening van tuinen
  • Te nette tuinen (zonder bladeren, takjes waar insecten onder schuilen)
  • Schuilplekken worden steeds schaarser
  • Kappen van bosjes i.v.m. veiligheid / overzichtelijkheid
  • Verdichting van de stad (overal tussen bouwen, groenstrookjes die worden geofferd)
  • Daling biodiversiteit (kale grasvelden)
  • Renovatie van huizenblokken waardoor in 1x alle tuinen / al het groen weg zijn, bijv. Van der Pekbuurt, Vogelbuurt etc.
  • Transformatie groen: Vliegenbos, Noorderpark, Elzenhagen, Sixhaven, Shelltuin/Overhoeks etc.
    • dunning
    • kappen bosjes
    • aanleg struinpaadjes
    • open plekken door iepziekte
    • verstoring door vele aannemers die aan het werk zijn

Fysieke barrières

Afgesloten tuinen/gebieden door enorme toename hekken, staafmatten en dichte schuttingen. Gevolg: egels moeten veel grotere afstanden afleggen om hun kostje bij elkaar te scharrelen. Elke dag weer. Ze moeten vaker hun gebied verlaten, wegen oversteken en raken uitgeput. Veel egels eindigen daardoor doodgereden op de weg.

Voedselgebrek

Een egel eet insecten. Door grootschalige insectensterfte (70%!) is er een gebrek aan voedsel.

Klimaatverandering

  • Langere periodes van droogte, dorst.
  • Door honger, droogte of te natte periodes krijgen ze te laat jongen. Die hebben daardoor niet genoeg vet om in winterslaap te gaan en/of de kou te overleven.
  • Hun gezondheid verzwakt dus ze worden gevoeliger voor schimmels, longworm, egelziekte.

Verstoring

  • Door bijv. bouwwerkzaamheden
  • Andere dieren, bijv. aanleg hondenspeelplaats in de Sixhaven
  • Festivals
  • Toename bladblazers en andere machines die veel herrie maken bij groenwerkzaamheden
  • Lichtvervuiling die het bioritme verstoort

Ongelukken door toedoen van de mens

Veel mensen weten überhaupt niet dat er egels zitten in hun omgeving. Overdag schuilt een egel onder blader- of composthopen. Ze raken gewond als iemand onverhoopt de spade in de grond steekt.

Slapend egeltje ontsnapt ternauwernood aan de schoffel tijdens een buurtschoonmaak

Maaien

Bij dreigend gevaar stopt een egel met bewegen en rolt zich op.

  • maaimachines van de gemeente
  • bosmaaiers die egels verwonden als ze verstopt onder bladeren of een heg liggen te slapen.
  • robotmaaiers

Gif

  • muizengif
  • onkruidverdelgers/ glyfosaat of Roundup
  • slakkenkorrels
  • insectenverdelgers

Verdrinking

Bijv. IJpleinvijver met hoge rand waar ze niet uit konden komen.

Rattenvallen

Jonge egeltjes zijn net zo groot als ratten. Er bestaan speciale rattenvallen waar een jong egeltje niet in kan, maar je moet wel weten dat die bestaan. Een VvE heeft ook niet altijd zin om meer te betalen.

Afval

Blikjes, bekertjes, buizen, draad, gaas of netten waar ze met hun snuit in vast komen te zitten.

Goeie bedoelingen die toch slecht uitpakken:

  • verkeerde variant beplanting kiezen
    bijv. planten die te vroeg bloeien zodat Nederlandse insecten er niets aan hebben
  • gebrekkige egelhuisjes
    • te laag
    • te klein voor moeder met jongen
    • te nauwe doorgang
    • verkeerd materiaal, zoals lijm, giftige verf, impregneer
    • kieren (vocht)
    • geen of slechte ventilatie (schimmel)
  • foute workshop, onwetendheid of verkeerde adviezen

Egelziekte

Sinds 2020 heerst er een besmettelijke bacteriële infectie die wonden, gezwollen poten, onderhuidse abcessen en zweertjes veroorzaakt. Veel egels sterven eraan.

Help de egel

Zorg voor toegang tot je tuin

link naar youtube

De nood is hoog. Elke meter extra waar een egel kan scharrelen is winst. Maak een doorgang van 13x13 cm in je hek of schutting. Heb je een staafmat die tot aan de grond reikt? Knip er twee spijltjes uit met een betonschaar en de egel kan erdoor.

Laat bladeren en natuurlijk afval liggen.

Egels houden van een beetje rommelige tuin. Onder blaadjes schuilen insecten. En laten die nu op het menu staan van de egel. Ook verzamelt de egel bladeren om een nest van te bouwen. Bladeren houden de egel warm.

Bied een schuilplek

Creëer een rustig donker hoekje. Egels zijn schuw. Bij gevaar hebben ze een schuilplekje nodig waar ze zich veilig voelen.

Gebruik geen gif

Het is niet alleen funest voor de egel en het bodemleven, maar ook voor jezelf. Er is een relatie tussen Parkinson en pesticiden. Steeds meer mensen krijgen Parkinson. Boeren lopen een aanzienlijk verhoogd risico.

Zet water neer

Er zijn tegenwoordig langere periodes van droogte. En de egel moet door alle obstakels en barrières veel meer meters afleggen om genoeg voedsel te vinden. Als je uitgedroogd bent en moe dan is een slokje water weldadig. Kies voor een laag bakje zodat kleine egels er ook bij kunnen zonder te verdrinken.

Begin een composthoop

Een composthoop barst van de wormen. Egels zijn dol op wormen. En wormen zijn weer goed voor je grond. Win-win.

Verwijder rattenvallen

Zet geen rattenval in je tuin of kies er een waar jonge egeltjes niet in kunnen.

Hou je tuin donker 's nachts.

Een egel is een nachtdier. Hij opereert in het donker. Licht verstoort zijn bioritme. Niet alleen de egel heeft er last van. Ook vleermuizen, nachtvlinders en bijv. vogels. Meer weten? Lees verder

Zet een egelhuis neer

Een egel leeft normaal gesproken niet in een huis. Hij verstopt zich in donkere hoekjes onder bladeren en takjes. Is er te weinig schuilgelegenheid in jouw omgeving? Dan kan een egelhuis uitkomst bieden.

Afmetingen

Check wel vantevoren of jouw huisje voldoet qua afmetingen, materiaal en ventilatie. Egels kunnen namelijk ernstige longproblemen ontwikkelen door foute huisjes.

Een goed egelhuis is minimaal 40 cm hoog. Voor een goede luchtcirculatie en vochtregulatie zijn er 5 ventilatieopeningen nodig (elk 2cm diameter) aan de bovenzijde van de achterwand.
(bron: egelbescherming.nl)

Tips:

  • Zet het huisje op stenen zodat de bodem droog blijft.
  • Kies een donkere beschutte plek uit de zon.
  • Zorg dat de ingang uit de wind staat.
  • Leg kranten of een mengsel van stro/hooi op de bodem en vul het voor 3/4 met droge herfstbladeren.

Maak een egeltrappetje

Heb je een vijver in de buurt met hoge randen? Vraag of de gemeente een faunatrap plaatst. Geen zin om daarop te wachten? Met restmaterialen maak je er makkelijk een zelf. Klik hier voor de handleiding.

Meld je egel!

Zitten er egels in je buurt? Dood of levend, meld ze bij waarneming.nl. Meten is weten. Waarnemingen worden gebruikt door ecologen, onderzoekers en terreinbeheerders om verspreiding, aantallen en trends te volgen. Dit vergroot de kennis en helpt bij bijv. het signaleren van achteruitgang van de populatie. Overheden en natuurorganisaties gebruiken (geanonimiseerde) data van Waarneming.nl bij ruimtelijke planning, vergunningverlening en beschermingsbeleid.

QR code met de link naar: https://egelwerkgroep.nl